FAST & Ödeme Altyapısı
FAST: 7/24 anlık ödemenin altyapısı
FAST nasıl çalışıyor, üzerindeki servisler neler, 2026'da limitler nasıl değişti? Karekod, Ödeme İste ve doğrudan katılım senaryoları.
Bu yazıda
- FAST, TCMB'nin geliştirip işlettiği, 7/24 çalışan anlık ödeme sistemi; 8 Ocak 2021'den beri kullanımda.
- 26 Ağustos 2026'dan itibaren para transferlerinde, Ödeme İste ödemelerinde ve FAST-TR Karekod ile dinamik doğrulamalı işyeri ödemelerinde işlem limiti 300.000 TL.
- Bankaların yanı sıra şartları karşılayan ödeme ve elektronik para kuruluşları ile PTT de FAST'a katılımcı olabiliyor.
Gece yarısı bir arkadaşınıza para gönderdiğinizde paranın saniyeler içinde karşı tarafa geçmesi artık çoğumuz için sıradan bir deneyim. Bu deneyimin arkasında TCMB'nin işlettiği FAST sistemi var. FAST yalnızca kişiden kişiye transferlerde değil, karekodla alışverişte ve ödeme taleplerinde de kullanılıyor.
Ağustos 2026'da işlem limitlerinin artırılmasıyla FAST yeniden gündemde. Bu yazıda sistemin nasıl çalıştığına, üzerine kurulan servislere ve bir girişim ya da işletme açısından ne anlama geldiğine bakalım.
FAST nedir?
TCMB'nin tanımıyla FAST (Fonların Anlık ve Sürekli Transferi), müşterilerin ödeme talimatlarını 7/24 gönderebildiği, TCMB bünyesinde geliştirilmiş ve TCMB tarafından işletilen, EFT'den bağımsız bir sistem. Ödemeler saniyeler içinde sonuçlanıyor ve fon alıcının hesabında anında kullanılabilir hale geliyor. Belirlenen süre içinde tamamlanmayan işlemler ise iptal oluyor.
Sistem 18 Aralık 2020'de yalnızca banka çalışanlarının ödeme gönderebildiği bir pilotla devreye alındı, 8 Ocak 2021'de müşterilerin kullanımına açıldı.
Bir FAST ödemesi TCMB'nin anlattığı şekliyle şu adımlardan geçiyor:
- Gönderen, ödeme talimatını kendi finansal kuruluşunun uygulamasına girer.
- Gönderenin kuruluşu ödemeyi FAST'a iletir.
- FAST, ödemeyi alıcının kuruluşuna gönderir.
- Alıcının kuruluşu gerekli kontrolleri yapar ve ödemeyi kabul edeceğini FAST'a bildirir.
- FAST işlemi tamamlar ve kuruluşlara bilgi verir.
- Alıcının kuruluşu tutarı alıcının hesabına aktarır.
- Gönderen ve alıcı, kendi kuruluşları tarafından bilgilendirilir.
FAST'ın üzerindeki servisler
FAST'ı günlük hayatta kullanışlı kılan, üzerine kurulan "katman servisler". Üç tanesi öne çıkıyor:
Kolay Adresleme
IBAN yerine telefon, e-posta ya da kimlik numarası gibi bilgilerle ödeme başlatma.
FAST-TR Karekod
İşyerinin ya da alıcının oluşturduğu karekodu okutarak FAST ödemesi yapma.
Ödeme İste
Alacaklının borçludan FAST ödemesi talep etmesi, borçlunun bu talebe yanıt vermesi.
Kolay Adresleme, BKM tarafından işletiliyor. Kullanıcılar cep telefonu numarası, e-posta adresi, T.C. kimlik numarası, yabancı kimlik numarası, vergi kimlik numarası ve pasaport numarasını "kolay adres" olarak belirleyip hesaplarıyla eşleştirebiliyor. Her kolay adres yalnızca bir hesap için kullanılabiliyor ve bir kişinin en fazla beş kolay adresi olabiliyor.
Ödeme İste, 5 Şubat 2024'te kişiden kişiye ödemelerle kullanıma açıldı. 18 Ocak 2025'ten itibaren kurumsal kullanıcılar da bu servisi kullanabiliyor; tüm ödeme türlerinde "kısmi ödeme" ve "erken ödeme", kurumsal kullanıcıların başlattığı ödemelerde ise "ödeme erteleme" fonksiyonları devreye alındı.
2026'da ne değişti?
TCMB'nin 24 Ağustos 2026 tarihli duyurusuyla FAST işlem tutar limitleri 26 Ağustos 2026'dan itibaren yükseltildi:
| İşlem türü | Önceki limit | 26 Ağustos 2026'dan itibaren |
|---|---|---|
| Para transferleri ve Ödeme İste ile yapılan ödemeler | 100.000 TL | 300.000 TL |
| FAST-TR Karekod ile dinamik doğrulamalı işyeri ödemeleri | 250.000 TL | 300.000 TL |
Bir önceki artış 4 Nisan 2024'te yapılmıştı. O tarihte para transferlerinde limit 50.000 TL'den 100.000 TL'ye, FAST-TR Karekod ile dinamik doğrulamalı işyeri ödemelerinde 100.000 TL'den 250.000 TL'ye çıkarılmıştı.
Kimler FAST'a katılabilir?
TCMB'ye göre FAST'a 6493 sayılı Kanun'un 13. maddesinde sayılan ödeme hizmeti sağlayıcıları katılabiliyor: Türkiye'de faaliyette bulunan bankalar, gerekli şartları karşılayan ödeme ve elektronik para kuruluşları ile PTT§. TCMB'nin 2026 katılımcı listesinde 38 banka, 11 ödeme ve elektronik para kuruluşu ile PTT olmak üzere 50 katılımcı yer alıyor.
1"Mağazamızda karekodla ödeme almak istiyoruz"
Bir perakende zinciri düşünelim. Kasada kart yerine karekodla da ödeme almak istiyor. FAST-TR Karekod ile müşteri, işyerinin oluşturduğu karekodu kendi mobil uygulamasıyla okutup FAST ödemesini başlatıyor. Ağustos 2026'dan itibaren dinamik doğrulamalı işyeri ödemelerinde limit 300.000 TL.
Kasadaki akışı tasarlarken karekodun hangi kuruluş üzerinden oluşturulacağını ve ödeme sonucunun kasaya nasıl yansıyacağını çalışılan kuruluşla birlikte netleştirmek faydalı olabilir.
2"Faturayı ödeme talebi olarak göndermek istiyoruz"
Abonelerine aylık fatura kesen bir hizmet şirketi düşünelim. Müşteriden ödeme beklemek yerine, ödeme talebini doğrudan müşterinin bankacılık uygulamasına göndermek istiyor.
Ödeme İste tam olarak bu kurguya dayanıyor: Alacaklı borçludan FAST ödemesi talep ediyor, borçlu talebe yanıt veriyor. 2025'ten bu yana kurumsal kullanıcılar da talep başlatabiliyor; kısmi ödeme, erken ödeme ve kurumsal taleplerde ödeme erteleme seçenekleri bulunuyor.
Kısmi ya da ertelenmiş ödemelerin muhasebe ve mutabakat süreçlerine nasıl yansıyacağını, servisi devreye almadan önce planlamak faydalı olabilir.
3"FAST'a doğrudan katılmak istiyoruz"
Lisanslı bir elektronik para kuruluşu düşünelim. Kullanıcılarına anlık para transferi sunmak için FAST'a doğrudan bağlanmayı değerlendiriyor.
TCMB'nin belirlediği katılım şartları arasında; TCMB'ye yazılı başvuru, katılımın TCMB Yönetim Komitesince onaylanması, katılımcı sözleşmesinin imzalanması, TCMB nezdinde hesap açılması, bağlantı yazılımı ve iletişim altyapısının kurulup TCMB'ce onaylanması, testlerin başarıyla tamamlanması ve sistemin sürekliliği için risk yönetimi, operasyonel yönetim, iç kontrol ve iç denetim mekanizmalarının işler halde olması yer alıyor.
Doğrudan katılımı planlarken teknik entegrasyonun yanında 7/24 operasyon, iç kontrol ve süreklilik gerekliliklerini de proje takvimine baştan eklemek faydalı olabilir.
Ürün toplantısına götürebileceğiniz 4 soru
- Ürünümüzde FAST'ı hangi servisle kullanacağız: transfer, karekod mu, Ödeme İste mi?
- İşlem tutarlarımız yeni limitlerle uyumlu mu, limit aşımında kullanıcıya ne gösteriyoruz?
- FAST'a doğrudan mı katılacağız, yoksa bir katılımcı kuruluş üzerinden mi çalışacağız?
- 7/24 çalışan bir sistemde operasyon ve destek süreçlerimiz hazır mı?
TCMB'nin ifadesiyle FAST, alışverişte nakit ve kartlı ödemeye alternatif bir yöntem olarak hızla yaygınlaşıyor. Üzerine kurulan servisler ve artan limitler, ödeme ürünü tasarlayanlar için de yeni seçenekler anlamına geliyor.
- TCMB, FAST Sistemi İşlem Tutar Limitinin Artırılması Hakkında Basın Duyurusu (Sayı: 2026-36, 24 Ağustos 2026)
- TCMB, Türkiye'deki Ödeme Sistemleri – FAST Sistemi ve katılım şartları
- TCMB, FAST Sistemi Katılımcı Listesi (2026)
- fast.tcmb.gov.tr – işlem akışı, Kolay Adresleme, FAST-TR Karekod, Ödeme İste ve 2024–2025 duyuruları
Maddelerin güncel metni: sitemizdeki mevzuat sayfasında okuyabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Güncel bilgi için TCMB duyurularını esas alın.