KYC & Onboarding
Uzaktan kimlik tespitinde ne değişti?
2026'da MASAK ve TCMB uzaktan kimlik tespiti kurallarını güncelledi. Ödeme ve elektronik para kuruluşları için neyin değiştiği, neyin aynı kaldığı ve üç senaryo.
Bu yazıda
- Haziran 2026: Türk uyruklu olmayan kişiler için NFC özellikli pasaportla uzaktan kimlik tespiti (MASAK).
- Eylül 2026: Biyometrik yöntemler ve elektronik kimlik belgeleri yönetmelikte, biyometrik doğrulama tebliğde (TCMB).
- NFC ile kontrol esası ve NFC okunamadığında OCR ya da kart okuyucu seçeneği 2023'ten beri yerinde.
Bir ödeme ya da elektronik para uygulamasında kullanıcının ilk karşılaştığı ekranlardan biri kimlik doğrulama adımı. Kimliği okut, yüzünü göster, birkaç komutu takip et… Bu birkaç dakikalık akışın arkasında oldukça ayrıntılı bir mevzuat var. 2026 yazında bu mevzuatta iki önemli düzenleme yapıldı:
- 27 Haziran 2026: MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 19)'na, Türk uyruklu olmayan kişilerin pasaportla uzaktan kimlik tespitini düzenleyen yeni bir madde eklendi.
- 4 Eylül 2026: TCMB, ödeme hizmetleri yönetmeliğinde ve bilgi sistemleri tebliğinde uzaktan kimlik tespitine ilişkin değişiklikler yaptı.
Bu yazıda ödeme ve elektronik para kuruluşları açısından neyin değiştiğine, neyin aynı kaldığına ve bunun ürün tasarımına nasıl yansıyabileceğine bakalım.
TCMB'nin Eylül değişikliği neler getirdi?
4 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişikliklerin öne çıkan başlıkları şöyle:
- Biyometrik yöntemler ve elektronik kimlik belgeleri: Uzaktan kurulan çerçeve sözleşmelerde müşterinin biyometrik yöntemlerle veya elektronik kimlik doğrulama kabiliyetine sahip kimlik belgeleriyle doğrulanabileceği yönetmeliğe eklendi§.
- Biyometrik verilerin doğrulanması: Kuruluşların kullanacağı internet tabanlı yöntemlerin, kimliği tespit edilecek kişinin biyometrik verilerinin doğrulanmasına da imkan vermesi gerektiği tebliğe eklendi§.
- "Kimlik belgesi" tanımı: Tebliğe, Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı Yönetmeliği'nde tanımlanan kimlik kartını ifade eden bir "kimlik belgesi" tanımı eklendi ve madde metinleri bu terimle güncellendi§.
- Yabancılar için pasaport: Türk uyruklu olmayan kişilerin, MASAK'ın belirlediği esaslar dahilinde, uluslararası standarda uygun ve NFC özellikli pasaportla uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri olabileceği düzenlendi§.
Ne aynı kaldı?
Burada küçük bir ayrıntıyı not etmekte fayda var: Kimlik belgesinin esas olarak NFC ile kontrol edilmesi ve NFC ile doğrulama yapılamazsa optik karakter tanıma (OCR), kart okuyucu veya TCMB'nin belirleyeceği diğer yöntemlerin kullanılabilmesi, tebliğde 2023'ten beri yer alıyor. 2026 değişikliği bu yapıyı korudu; NFC yapılamadığında kontrol edilecek güvenlik unsurları için de MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 19)'ndaki tür ve sayıya atıf yaptı§.
Aynı şekilde şu temel gereklilikler de yerinde duruyor§:
- biyometrik verilerin kullanımı ve sürecin uzaktan yürütülmesi için kişinin onayının ve açık rızasının kayıt altına alınması,
- canlılık testi ve kişinin yüzü ile kimlik belgesindeki fotoğrafın biyometrik karşılaştırması,
- canlılık testinde rastgele verilen komutlarla en az üç görüntü üzerinden kontrol yapılması,
- sürecin tüm adımlarıyla kayıt altına alınması ve prosedürlerin yılda en az iki kez test edilmesi,
- uzaktan edinilen müşterilerin farklı bir risk profilinde izlenmesi.
Haziran 2026 · MASAK
Yabancılar için NFC özellikli pasaportla uzaktan kimlik tespiti.
Eylül 2026 · TCMB
Biyometrik yöntemler, elektronik kimlik belgeleri ve biyometrik doğrulama.
Değişmeyenler
NFC esas, OCR ve kart okuyucu yedek; canlılık testi ve açık rıza.
1"Yabancı kullanıcıları uzaktan kaydetmek istiyoruz"
Türkiye'de yaşayan ya da Türkiye ile iş yapan yabancı kullanıcılara hitap eden bir elektronik para uygulaması düşünelim.
MASAK'ın Haziran'da eklediği madde, bu kullanıcıların pasaportla uzaktan kimlik tespiti için ayrıntılı bir çerçeve çiziyor. Maddeye göre§:
- Pasaportun ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özellikli olması gerekiyor. Pasaport yongasındaki bilgilerin NFC ile doğrulanamaması halinde uzaktan kimlik tespiti yoluyla iş ilişkisi kurulamıyor.
- Kimlik tespiti, bu konuda özel eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşmeyle yapılıyor. Canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırması için belirli şartları taşıyan yapay zeka temelli uygulamalar kullanılabiliyor.
- Adres bilgisinin en geç üç ay içinde teyit edilmesi gerekiyor; teyit yapılmadan para transferi ve nakit çekim yapılamıyor.
- Bu yöntemle edinilen müşteriler yüksek risk grubunda değerlendiriliyor. Hesaptan başka bir işlem yapılmadan önce, müşterinin kimlik bilgileriyle uyumlu bir banka hesabından ya da banka veya kredi kartından doğrulama amaçlı para transferi yapılması gerekiyor.
- Yükümlüler, riskli olarak belirledikleri ülkelerin vatandaşlarını bu yöntemle müşteri olarak kabul edemiyor.
TCMB'nin tebliği de ödeme ve elektronik para kuruluşları için bu yolu, MASAK'ın bu esaslarına atıf yaparak açtı§.
Yabancı kullanıcılar için ayrı bir onboarding akışı planlıyorsanız; görüntülü görüşme, adres teyidi ve ilk doğrulama transferi adımlarını ürün akışına baştan yerleştirmek faydalı olabilir. Hesap açıldıktan sonra hangi işlemlerin hangi adım tamamlanana kadar kapalı kalacağını da kullanıcıya açıkça göstermek deneyimi kolaylaştırabilir.
2"Kullanıcının telefonu NFC okumuyor"
Kimlik kartıyla kayıt olmaya çalışan bir kullanıcı düşünelim; telefonu kartın çipini okuyamıyor. Tebliğ bu durumu öngörüyor: NFC ile doğrulama herhangi bir nedenle yapılamazsa, kimlik belgesi OCR, kart okuyucu veya TCMB'nin belirleyeceği diğer yöntemlerden en az biriyle kontrol edilebiliyor. Bu durumda MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 19)'nda uygun görülen güvenlik unsurlarının kontrolü ve belge üzerinde orijinallik testleri yapılıyor, süreç kesintisiz kayıt altına alınıyor§.
Pasaportla yapılan uzaktan kimlik tespitinde ise kural farklı: Pasaport yongası NFC ile doğrulanamazsa uzaktan iş ilişkisi kurulamıyor§.
NFC okunamadığında kullanıcının hangi alternatif akışa yönlendirileceğini, kimlik kartı ve pasaport için ayrı ayrı tasarlamak faydalı olabilir.
3"Onboarding akışımızı yeniliyoruz"
Mevcut kullanıcı kazanım akışını yenilemek isteyen bir ödeme kuruluşu düşünelim. Ürün ekibi daha akıcı bir deneyim istiyor; uyum ekibi ise gerekliliklerin eksiksiz karşılanmasını.
Eylül değişikliğiyle biyometrik yöntemler ve elektronik kimlik belgeleri, uzaktan çerçeve sözleşme kurulmasında yönetmelik metninde açıkça yer aldı§. Tebliğ de kullanılacak yöntemlerin biyometrik verilerin doğrulanmasına imkan vermesini arıyor§. Öte yandan yönetmelik, uzaktan sözleşme kurulabilmesi için müşterinin talebini ve önceden onayını şart koşuyor; kuruluş, risk değerlendirmesine göre sözleşmenin yüz yüze kurulmasına da karar verebiliyor§.
Akışı yenilerken onay ve açık rıza ekranlarını, canlılık testini ve kayıt altına alma adımlarını ürün ve uyum ekiplerinin birlikte gözden geçirmesi faydalı olabilir.
Ürün toplantısına götürebileceğiniz 4 soru
- Kimlik doğrulama akışımız biyometrik verilerin doğrulanmasına imkan veriyor mu?
- NFC okunamadığında kimlik kartı ve pasaport için hangi akış devreye giriyor?
- Yabancı kullanıcıları hedefliyorsak; görüntülü görüşme, adres teyidi ve doğrulama transferi adımları akışımızda var mı?
- Onay, açık rıza ve kayıt adımları her sürümde eksiksiz çalışıyor mu?
Uzaktan kimlik tespiti, kullanıcı için birkaç dakikalık bir adım; kuruluş içinse ürünün mevzuatla en sık buluştuğu noktalardan biri. 2026 düzenlemeleri bu noktada yeni kapılar açtı. Bu kapıları doğru tasarımla kullanmak da ürün ekiplerinin elinde.
- Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 04.09.2026, 33360)
- Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemleri ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarının Ödeme Hizmetleri Alanındaki Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (RG 04.09.2026, 33360)
- Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 32) (RG 27.06.2026, 33293)
- Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (RG 07.10.2023, 32332) – Md. 22'nin 2023 metni
Maddelerin güncel metni: sitemizdeki mevzuat sayfasında okuyabilirsiniz.